โรคตับอักเสบติดต่อในสุนัข (Infectious Canine Hepatitis, ICH)

Infectious-Canine-Hepatitis

โรคตับอักเสบติดต่อในสุนัข เป็นโรคติดต่อของสุนัขและสัตว์อื่น ๆ ทั่วโลก เช่น สุนัขจิ้งจอก (foxes) สุนัขป่า (wolves) สุนัขป่าขนาดเล็กที่อาศัยอยู่ทางตอนเหนือของทวีปอเมริกา (coyotes) หมี แมวป่าลิงซ์ (lynx) สัตว์ทะเลเลี้ยงลูกด้วยนมเท้าครีบบางชนิด (pinnipeds) สัตว์ที่กินเนื้อเป็นอาหาร (carnivores) โรคนี้ระบาดในกลุ่มของสัตว์ป่าหรือสัตว์ที่ดุร้าย เพราะไม่สามารถฉีดวัคซีนป้องกันโรคนี้ให้แก่สัตว์ป่าหรือสัตว์ที่ดุร้าย เพราะไม่สามารถฉีดวัคซีนป้องกันโรคนี้ให้แก่สัตว์ป่าหรือสัตว์ที่ดุร้ายได้อย่างทั่วถึงและต่อเนื่อง (Tilly and Smith, 2000)

สาเหตุ โรคตับอักเสบติดต่อในสุนัข เกิดจากการติดเชื้อไวรัสเคไนน์อะดีโนไวรัส 1 (canine adenovirus 1 , CAV-1) ซึ่งเป็นไวรัสที่ไม่มีเปลือกหุ้ม (nonenveloped DNA virus) เชื้อนี้มีความทนทานต่อกรด ฟอร์มาลีนและตัวทำละลายไขมัน เช่น อีเทอร์ สามารถดำรงชีวิตอยู่ภายนอกตัวโฮสต์ได้นานเป็นสัปดาห์หรือยาวนานเป็นเดือน แต่เชื้อจะถูกทำลายได้ง่ายโดยสารละลายโซเดยมไฮโพคลอไรด์ ที่มีความเข้มข้นร้อยละ 1 – 3 โรคนี้พบในสุนัขทุกอายุ และพบบ่อยมากในสุนัขที่มีอายุน้อย โดยเฉพาะลูกสุนัขที่มีอายุระหว่าง 3 – 9 เดือน (Campbell , Corbin and Campbell , 2005)

การติดต่อ โรคนี้สามารถติดต่อได้โดยการกิน หรือสัมผัสกับสิ่งที่ขับถ่ายของสุนัขป่วย เช่น น้ำมูก น้ำลาย อุจจาระ ปัสสาวะ นอกจากนี้สุนัขที่ฟื้นจากการป่วยแล้วยังสามารถแพร่กระจายเชื้อไวรัสปนออกมากับปัสสาวะได้เป็นระยะเวลานานถึง 6 เดือนขึ้นไป

ระยะเวลาฟักตัว โรคตับอักเสบติดต่อในสุนัขมีระยะเวลาฟักตัวประมาณ 4 – 9 วัน (Creevy, 2013b)

อาการที่พบ มีตั้งแต่ระดับมีไข้น้อยจนถึงขั้นเสียชีวิต มีอัตราการตายอยู่ในช่วงร้อยละ 10 – 30 โดยสุนัขจะมีอาการเซื่องซึม เบื่ออาหาร (anorexia) กระหายน้ำ เยื่อบุตาอักเสบ (conjunctivitis) มีอาการปวดท้องอาเจียน และมีสิ่งคัดหลั่งออกจากจมูกและตา เช่น น้ำมูก ขี้ตา เยื่อเมือกภายในช่องปากมีสีแดงเข้ม (intense hyperemia) เนื่องจากมีเลือดมาคั่งมาก หรือมีจุดเลือดออกขนาดเล็กประมาณ 1 – 2 มิลลิเมตร อาจพบต่อมทอนซิลมีการขยายใหญ้ หัวใจเต้นผิดปกติ (tachycardia) มีอาการไข้ เกิดภาวะบวมน้ำ บริเวณหัว คอ และลำตัว อาการเหล่านี้มีความสัมพันธ์กับการทำงานของตับดังนั้น สุนัขที่มีการติดเชื้อรุนแรงจะมีอาการไข้สูงถึง 42 องศาเซลเซียส อาเจียน และท้องเสียอยู่ประมาณ 1 สัปดาห์ จากนั้นเริ่มมีอาการตัวเหลือง (icterus) อย่างชัดเจน ต่อมาจะชักและตายในที่สุด

ส่วนสุนัขที่ติดเชื้อไม่รุนแรงจะมีอาการไข้เล็กน้อย ร่างกายมีอุณภูมิสูงประมาณ 40 องศาเซลเซียส อาเจียน มีภาวะเลือดคั่งบริเวณชั้นเยื่อเมือก มีภาวะซึมอย่างรุนแรง เม็ดเลือดขาวในกระแสโลหิตต่ำกว่าปกติ (leukopenia) และเลือดมีระยะเวลาในการแข็งตัวยาวนานขึ้น (prolonged bleeding time) เมื่อกดท้องจะพบว่า ท้องมีลักษณะนิ่มมาก ตาจะมีการอักเสบและขุ่นมัว หลังจากเริ่มป่วย 1 – 2 สัปดาห์ ซึ่งอาการนี้จะเป็นอยู่ขั่วคราว

การักษา การรักษาสุนัขที่เป็นโรคตับอักเสบติดต่อควรทำการรักษาตามอาการและประคับประคอง เพื่อจำกัดการติดเชื้อแทรกซ้อน ปรับสมดุลของเหลวในร่างกาย และควบคุมภาวะเลือดออกในร่างกาย โดยการให้ยาปฏิชีวนะชนิดออกฤทธิ์กว้างร่วมกับการให้สารละลายอิเล็กโทรไลต์ที่มีส่วนผสมของน้ำตาลเดกซ์โทรสความเข้มข้นร้อยละ 5 เข้าทางเส้นเลือดดำ ในกรณีที่สุนัขเป็นโรคตับอักเสบแบบรุนแรงอาจจะจำเป้นต้องถ่ายพลาสมา (plasma) หรือให้เลือดแก่สุนัข

โดยปกติ ไม่จำเป็นต้องรักษาอาการกระจกขุ่นมัวชั่วคราวของสุนัขที่กำลังป่วยเป็นโรคตับอักเสบติดต่อ หรือเกิดขึ้นได้หลังจากได้รับวัคซีนป้องกันโรคตับอักเสบติดต่อ แต่ถ้าสุนัขมีอาการเจ็บปวดตามาก อาจให้ยาหยดตาที่มีส่วนผสมของแอโทรฟิน (atropine) เพื่อลดอาการเจ็บปวดและอาการเกร็งของกล้ามเนื้อซิลิอารี (ciliary spasm) ได้แล้วให้อยู่ในที่ไม่มีแสงแต่ห้ามให้ยากลุ่มคอร์ทิโคสเตรอยด์ที่ออกฤทธิ์ทั่วร่างกาย (systemic corticosteroids) เพื่อรักษาอาการกระจกตาขุ่นมัวเนื่องจากโรคตับอักเสบติดต่อ เพราะมีฤทธิ์กดภูมิต้านทานของสุนัข

การป้องกันและควบคุม

  • ให้ลูกสุนัขได้รับภูมิต้านทานจากแม่สุนัขผ่านทางน้ำนม
  • ควรฉีดวัคซีนป้องกันโรคตับอักเสบติดต่อชนิดเชื้อเป็น (modified live virus, MLV) ให้แก่สุนัขที่มีอายุมากกว่า 12 สัปดาห์ ร่วมกับวัคซีนชนิดอื่น ๆ ตามโปรแกรมการฉีดวัคซีนปกติ เช่น วัคซีนป้องกันโรคไข้หัดสุนัข เนื่องจากหากให้ลูกสุนัขอายุน้อยกว่า 9 – 12 สัปดาห์ ได้รับวัคซีนป้องกันโรคตับอักเสบติดต่อ การสร้างภูมิคต้านทานจากวัคซีนจะถูกภูมิต้านทานที่รับได้ถ่ายทอดมาจากแม่สุนัขขัดขวางได้ อย่างไรก็ตาม วัคซีนที่มีเชื้อไวรัสเคไนน์อะดีโนไวรัส 1 อาจมีผลให้กระจกตาข้างใดข้างหนึ่งหรือทั้ง 2 ข้างมีอาการซึ่งมีฤทธิ์ป้องกันการติดเชื้อไวรัสเคไนน์อะดีโนไวรัส 1 ได้ โดยลดการเกิดภาวะกระจกตาขุ่นมัว หรือม่านตาอักเสบ (uveitis) ลง อีกทั้งเชื้อไวรัสเคไนน์อะดีโนไวรัส 1 (Creevy, 2013b)
  • ควรฉีดวัคซีนป้องกันโรคตับอักเสบติดต่อชนิดเชื้อเป็น (MLV CAV-1) ให้แก่สุนัขเป้นประจำทุกปี ตามาตรฐานของฉลากข้างขวด โดยพบว่าสุนัขสามารถสร้างภูมิต้านทานป้องกันโรคตับอักเสบได้เป็นเวลา 3 ปี หรือยาวนานกว่านั้น

ขอบคุณเนื้อหา : คู่มือ การเลี้ยงสุนัข

ขอบคุณภาพ : www.pets4homes.co.uk

You may also like...